Zagadnienia maturalne - język polski - wiedza o języku

Język 

1. Analiza językowa i kulturowa przysłów polskich 
(na przykładzie przysłów o określonej tematyce). 
2. Wpływ literatury na współczesną frazeologię polską. Analizując 
zgromadzony materiał, scharakteryzuj funkcje skrzydlatych słów 
w tekstach mówionych i pisanych). 
3. Scharakteryzuj język wybranych bohaterów literackich. 
Uwzględnij cechy ujawniające ich przynależność środowiskową 
i charakter. 
4. Specyfika języka bohaterów literatury science-fiction. Omów 
na przykładach wybranych utworów. 
5. Język mówiony jako tworzywo literatury, np. w twórczości 
Bolesława Prusa, Juliana Tuwima, Mirona Białoszewskiego, 
Stanisława Barańczaka. Analiza celowo dobranych utworów. 
6. Język w służbie satyry dawniej i dziś. Omów zagadnienie 
na wybranych przykładach. 
7. Językowe sposoby wyrażania uczuć w listach Twojego pokolenia 
i pokolenia romantyków. Analiza przykładów (np. listów 
A. Mickiewicza, J. Słowackiego Z. Krasińskiego, C. Norwida, 
F. Chopina). 
8. Dialekty terytorialne języka polskiego jako tworzywo literackie. 
Omów na przykładach wybranych utworów. 
9. Język Twoich rówieśników - scharakteryzuj na podstawie analizy 
zgromadzonego materiału językowego. 
10. Jak w polszczyźnie odzwierciedla się kultura naszych przodków? 
Analiza zgromadzonego materiału językowego. 
11. Ekspresja i impresja - analizując celowo zgromadzony materiał 
językowy, okres właściwości wypowiedzi świadczące o nadawcy 
i odbiorcy. 
12. Sztuka przekonywania a manipulacja językowa - porównaj sposoby 
wykorzystania środków językowych we współczesnych polskich 
tekstach propagandowych. 
13. Język jako instrument walki o władzę. Zanalizuj wybrane materiały 
wyborcze. 
14. Oceń poprawność językową wybranych tekstów prasowych. 
Scharakteryzuj kryteria, którymi się posłużyłeś. 
15. Analizując zgromadzony materiał językowy, 
scharakteryzuj zapożyczenia we współczesnym języku polskim. 
Oceń ich celowość. 
16. Gwara mojego regionu. Zbadaj i omów cechy słownikowe 
i fonetyczne. 
17. Językowe środki kształtowania wypowiedzi w literaturze 
współczesnej. Omów zagadnienie na wybranych przykładach. 
18. Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach 
różnych autorów i epok. 
19. Scharakteryzuj różne typy stylizacji językowej i ich funkcje 
na przykładzie literatury współczesnej. 
20. Przedstaw twórcze wykorzystanie języka mówionego w literaturze 
współczesnej (na wybranych przykładach). 
  2
21. Funkcje stylizacji modlitewnych w literaturze różnych epok. 
Omów na wybranych przykładach. 
22. Etykieta językowa różnych czasów i środowisk. Zanalizuj wybrane 
przykłady literackie (i inne). 
23. O sztuce przemawiania na przykładzie wybranych tekstów 
literackich - renesans, barok, oświecenie. Omów funkcje środków 
retorycznych . 
24. Język prasy. Omów różne odmiany stylu publicystycznego 
(na konkretnych przykładach). 
25. Żywotność związków frazeologicznych w literaturze. Omów 
na wybranych przykładach. 
26. Dlaczego niektóre wyrazy stają się modne? Zanalizuj przykłady 
ze współczesnej polszczyzny. 
27. Dokonując analizy języka różnych reklam, wyjaśnij, jaki obraz 
świata one kreują. 
28. Dokonując analizy języka piosenek jednego z zespołów lat 
dziewięćdziesiątych., wyjaśnij zasadność doboru środków wyrazu. 
29. Omów pochodzenie nazw miejscowych Twojego regionu. 
30. Język Twoich rówieśników. Zanalizuj zgromadzony materiał 
źródłowy. 
31. Zanalizuj i oceń najciekawsze nazwy sklepów, kawiarni 
i restauracji w Twoim regionie. Wyjaśnij, jakie tendencje 
rozwojowe współczesnej polszczyzny znalazły w nich 
odzwierciedlenie. 
32. Frazeologia dziennikarstwa sportowego. Omów na przykładach. 
33. „Twoja mowa Cię zdradza.” Omów zróżnicowanie środowiskowe 
języka na podstawie wybranych przykładów. 
34. Współczesne zapożyczenia angielskie. Omów sposoby adaptacji 
anglicyzmów i ustosunkuj się do zasadności ich wprowadzania 
do polszczyzny. 
35. Język utworów Gombrowicza i Witkacego jako wyzwanie wobec 
tradycji. Omów na wybranych przykładach. 
36. Teksty piosenek rapowych – mowa potoczna czy poezja śpiewana? 
Zanalizuj wybrane teksty. 
37. Cele i sposoby wykorzystania języka w Internecie. Przedstaw 
i oceń zjawisko, odwołując się do wybranych przykładów. 
38. Odwołując się do zanalizowanych przez siebie przykładów, 
wyjaśnij, jak współcześni twórcy reklam wykorzystują funkcje 
języka. 
39. Na wybranych przykładach tekstów propagandowych zanalizuj 
zjawisko nowomowy. 
40. Gwara szkolna na tle języka literackiego. Zanalizuj przykłady 
ze współczesnej polszczyzny. 
41. Funkcje stylizacji językowych w literaturze różnych epok. 
Zanalizuj wybrane przykłady. 
42. Na podstawie analizy języka narracji utworów (np. M. Hłaski, 
S. Mrożka, M. Białoszewskiego) określ funkcje języka potocznego 
w literaturze współczesnej. 

  3
43. Od manifestu i teoretycznych podstaw do praktyki językowej. 
Scharakteryzuj język i styl utworów wybranego kierunku 
artystycznego w dwudziestoleciu międzywojennym. 
44. Na wybranych przykładach wyjaśnij zjawisko stylizacji gwarowej 
i jej funkcje w literaturze. 
45. Słowne i pozasłowne środki ekspresji w tekstach polskich piosenek 
rockowych. Zilustruj wybranymi przykładami. 
46. Eksperymenty lingwistyczne w literaturze. Przedstaw problem, 
wykorzystując wybrane przykłady. 
47. Frazeologia jako tworzywo poetyckie. Omów problem 
na podstawie współczesnej liryki polskiej. 
48. Na podstawie zebranego materiału zanalizuj formy i mechanizmy 
językowe graffitti. 
49. Język erotyki. Omów różne sposoby mówienia o miłości 
w utworach różnych epok. 
50. Archaizacja i jej funkcje w dziełach literackich. Omów 
na wybranych przykładach. 
51. Uproszczenia, skróty, elipsy jako przejaw tendencji rozwojowych 
języka. Wskaż przykłady i określ funkcję. 
52. Istota i funkcja deminutiwów w tekstach literackich. Omów 
na wybranych przykładach. 
53. W wybranych utworach wyjaśnij funkcję neologizmów 
artystycznych w kreacji świata przedstawionego. 
54. Przedstaw mechanizmy powstawania błędów językowych. Zilustruj 
je przykładami z języka prasy, radia, telewizji. 
55. Na wybranych przykładach omów cechy charakterystyczne języka 
współczesnej młodzieży. 
56. Charakterystyka porównawcza funkcji stylizacji biblijnej 
w twórczości P. Skargi i A. Mickiewicza. 
57. Jaką funkcję pełnią pastisz i parodia w wybranych dziełach 
literackich? Omów na wybranych przykładach. 
58. Nazwiska znaczące bohaterów literackich. Omów ich funkcje, 
analizując wybrane przykłady. 
59. E-maile i sms-y kontra listy romantyczne. Na wybranych 
przykładach omów sposoby wyrażania treści i uczuć. 
60. Język polski na tle języków słowiańskich. Analiza porównawcza 
polszczyzny z wybranym językiem słowiańskim. 
61. Modne imiona. Analizując zgromadzony materiał językowy, 
zbadaj, w jaki sposób zmieniają się obyczaje nadawania imion w 
wybranych epokach kulturowych. 
62. Język a płeć. Przedstaw temat, analizując wybrane teksty literackie 
lub/i zgromadzony materiał językowy. 
63. Troska o kulturę języka narodowego dawniej i dziś. Przedstaw i 
porównaj różne jej formy, analizując wybrane przykłady.